Spijsverteringsklachten
Winderigheid: oorzaken en wat helpt?
Iedereen laat winden. Dat is een normale manier waarop gas uit de darmen verdwijnt. Maar wanneer je opvallend veel winden laat, er weinig controle over hebt of daarbij buikklachten ervaart, kan winderigheid behoorlijk hinderlijk worden.
Op deze pagina lees je hoe gasvorming in de darmen ontstaat, waarom je soms veel winden moet laten, wat je zelf kunt doen en welke kruiden traditioneel worden gebruikt.
Waardoor ontstaat winderigheid?
Winderigheid ontstaat wanneer gas uit de darmen via de anus naar buiten komt. Een deel van dat gas bestaat uit lucht die je tijdens eten, drinken en slikken binnenkrijgt.
Daarnaast ontstaat gas wanneer darmbacteriën voedselresten in de dikke darm afbreken. Dat is een normaal onderdeel van de spijsvertering.
Je kunt meer last krijgen door snel eten, koolzuurhoudende dranken, bepaalde voedingsmiddelen, obstipatie, een plotselinge toename van vezels of een gevoelige darmwerking. Welke factoren meespelen verschilt per persoon.
Kruidenmelange voor een rustig theemoment
Rust in je Buik
Heb je af en toe last van gasvorming, een rommelende buik of een opgeblazen gevoel? Rust in je Buik is een kruidenmelange voor een rustig theemoment wanneer je buik en spijsvertering wat extra aandacht kunnen gebruiken.
Op de productpagina lees je welke kruiden in de melange zitten, hoe je de thee bereidt en waar je bij het gebruik rekening mee houdt.
Blijft de gasvorming langdurig aanwezig of ontstaan er daarnaast duidelijke andere darmklachten, laat dan ook naar de mogelijke oorzaak kijken.
Bekijk Rust in je Buik →
Herken jij dit?
Winderigheid en gasvorming in het kort
- Een bepaalde hoeveelheid gas in maag en darmen is normaal.
- Gas ontstaat onder andere door ingeslikte lucht en door de afbraak van voedselresten door darmbacteriën.
- Winderigheid kan samengaan met een opgeblazen buik, gerommel, krampen of een veranderde stoelgang.
- Rustiger eten, goed kauwen en het herkennen van persoonlijke voedingsprikkels kunnen helpen.
- Aanhoudende winderigheid met andere duidelijke klachten verdient nader onderzoek.
Wanneer gasvorming laten onderzoeken?
Alleen winderigheid is meestal niet ernstig. Laat klachten wel beoordelen wanneer er een duidelijke verandering ontstaat, de klachten langdurig aanhouden of steeds erger worden.
Neem sneller contact op bij bijvoorbeeld hevige buikpijn, een plotseling sterk opgezette of harde buik, bloed bij de ontlasting, zwarte ontlasting, onverklaard gewichtsverlies, koorts of aanhoudend braken.
Wat is winderigheid?
In het maag-darmkanaal is altijd gas aanwezig. Dat gas verdwijnt onder andere door boeren en winden laten. Dit hoort bij een normale spijsvertering.
Van winderigheid of flatulentie wordt meestal gesproken wanneer je opvallend vaak winden laat, er weinig controle over hebt of wanneer de gasvorming ongemak en buikklachten geeft.
De hoeveelheid gas zegt niet altijd alles. Sommige mensen zijn vooral gevoelig voor druk of uitzetting en ervaren daardoor al snel een opgeblazen of gespannen buik.
Hoeveel winden laten per dag is normaal?
Het is normaal om dagelijks meerdere keren een wind te laten. Ongeveer tien tot twintig keer per dag kan heel gewoon zijn.
Het precieze aantal verschilt per persoon en kan per dag veranderen. Voeding, eettempo, stoelgang en activiteit hebben daar invloed op.
Belangrijker dan het exacte aantal is of er sprake is van een duidelijke verandering, verlies van controle of bijkomende klachten zoals pijn, diarree, obstipatie of gewichtsverlies.
Veel winden laten: hoe komt dat?
Wanneer je meer winden laat dan anders, kan dat verschillende oorzaken hebben. Vaak spelen meerdere factoren tegelijkertijd mee.
- snel eten of drinken en daardoor meer lucht inslikken
- praten tijdens het eten
- kauwgom gebruiken of veel op snoep zuigen
- koolzuurhoudende dranken drinken
- grote maaltijden eten
- voedingsmiddelen die bij jou sterker fermenteren
- plotseling veel meer vezels gaan eten
- obstipatie of een trage stoelgang
- lactose-intolerantie of een andere voedselovergevoeligheid
- een prikkelbare of gevoelige darmwerking
Wanneer je denkt dat een bepaald voedingsmiddel de oorzaak is, houd dan eerst bij wanneer de klachten optreden. Schrap niet zonder duidelijke aanleiding langdurig complete voedselgroepen.
Lucht inslikken of gasvorming in de darmen
Niet alle lucht in de buik ontstaat op dezelfde manier. Tijdens slikken komt altijd een kleine hoeveelheid lucht mee naar binnen. Bij snel eten, kauwgom gebruiken of veel praten tijdens maaltijden kan dat meer worden.
Daarnaast produceren darmbacteriën gas wanneer zij onverteerde voedselresten en bepaalde koolhydraten in de dikke darm afbreken. Dit proces heet fermentatie.
Beide vormen kunnen tegelijk voorkomen. Daarom helpt het niet altijd om alleen te kijken naar welke voedingsmiddelen als “gasvormend” bekendstaan.
Welke voeding kan winderigheid versterken?
Welke producten klachten geven verschilt sterk per persoon en hangt ook af van de hoeveelheid die je eet.
Voedingsmiddelen en dranken die bij sommige mensen meer gasvorming kunnen geven zijn:
- koolzuurhoudende dranken
- peulvruchten
- ui, prei en bepaalde koolsoorten
- grote hoeveelheden vruchtensap of gedroogd fruit
- producten met bepaalde zoetstoffen, zoals polyolen
- een plotselinge grote toename van vezelrijke voeding
Vezels zijn belangrijk voor de darmwerking. Wanneer je weinig vezels gewend bent, is het daarom meestal verstandiger om de hoeveelheid geleidelijk op te bouwen dan vezels volledig te vermijden.
Een streng eliminatie- of FODMAP-dieet is niet bedoeld om zonder begeleiding langdurig te volgen. Overleg bij aanhoudende klachten met een arts of gespecialiseerde diëtist.
De invloed van stress en spanning
Stress veroorzaakt niet automatisch meer darmgas, maar kan wel invloed hebben op eettempo, ademhaling, darmbeweging en hoe sterk je buiksignalen ervaart.
Onder spanning eten mensen soms sneller, kauwen zij minder goed en slikken zij meer lucht in. Ook kunnen krampen, een opgeblazen gevoel en een veranderde stoelgang in stressvolle periodes duidelijker worden.
Lees ook: onrustige darmen bij stress .
Winderigheid staat niet altijd op zichzelf
Veel gasvorming kan samengaan met andere maag- en darmklachten. De combinatie van klachten kan aanwijzingen geven over wat er mogelijk meespeelt.
- een opgeblazen buik
- obstipatie of een trage stoelgang
- diarree of wisselende ontlasting
- prikkelbare darm
- buikkrampen of buikpijn
- misselijkheid of een snel vol gevoel
Wanneer meerdere klachten tegelijkertijd spelen, is het zinvol om naar het volledige spijsverteringsbeeld te kijken.
Wat helpt tegen winderigheid?
Wat helpt hangt af van de oorzaak. Probeer eerst te achterhalen wanneer de klachten ontstaan en welke omstandigheden ze versterken.
- eet rustig en kauw goed
- neem voldoende tijd voor maaltijden
- beperk kauwgom wanneer je daardoor veel lucht inslikt
- verminder koolzuurhoudende dranken als die klachten geven
- bouw extra vezels geleidelijk op
- zorg voor voldoende vocht bij vezelrijke voeding
- beweeg regelmatig en wandel eventueel rustig na het eten
- besteed aandacht aan obstipatie wanneer dat meespeelt
- houd tijdelijk een eet- en klachtendagboek bij
Laat voedingsmiddelen niet langdurig weg zonder te controleren of dit werkelijk nodig is. Wanneer je veel producten gaat vermijden, kan begeleiding door een diëtist verstandig zijn.
Welke kruiden worden gebruikt bij winderigheid en gasvorming?
Binnen de kruidengeneeskunde wordt niet alleen gekeken naar de hoeveelheid gas. Ook krampen, spanning, stoelgang en de gevoeligheid van de spijsvertering spelen mee.
Venkel wordt traditioneel gebruikt bij gasvorming, winderigheid en lichte krampen.
Anijszaad wordt traditioneel gebruikt bij lucht in de buik en een opgeblazen gevoel.
Kamille wordt traditioneel gebruikt wanneer de spijsvertering gevoelig, gespannen of krampachtig reageert.
Pepermunt wordt traditioneel gebruikt bij krampen, gasvorming en een onrustige vertering. Pepermunt kan bij sommige mensen brandend maagzuur of refluxklachten versterken.
Liever zelf kruiden kiezen?
Bekijk de kruiden en producten rond spijsverteringsklachten. Lees bij de afzonderlijke kruiden ook de kruidenfiche en veiligheidsinformatie.
Bekijk kruiden bij spijsverteringsklachten →Zelf met kruiden aan de slag
8 uitgebalanceerde kruidenrecepten bij spijsverteringsklachten
Wil je zelf met losse kruiden werken? In deze digitale receptenbundel vind je 8 uitgebalanceerde kruidenrecepten bij verschillende spijsverteringsklachten.
Een praktische aanvulling wanneer je meer wilt leren over het combineren, bereiden en gebruiken van kruiden.
Bekijk de 8 kruidenrecepten →Liever persoonlijk advies? Komt de winderigheid steeds terug, heb je daarnaast krampen, obstipatie, diarree of andere buikklachten of gebruik je medicatie? Dan kun je ook kiezen voor persoonlijk kruidenadvies. Lees meer over persoonlijk kruidenadvies →
Waarom ruiken sommige winden zo sterk?
Het grootste deel van het darmgas is geurloos. De geur ontstaat door kleine hoeveelheden stoffen die tijdens de afbraak van voedselbestanddelen vrijkomen.
Wat je hebt gegeten en de samenstelling van de darmflora kunnen invloed hebben op de geur. Een sterke geur betekent op zichzelf niet automatisch dat er een ziekte aanwezig is.
Waarom lijkt lucht soms vast te zitten in de buik?
Gas beweegt normaal gesproken door de darmen en verlaat het lichaam uiteindelijk als wind. Wanneer de darmbeweging vertraagd of onregelmatig is, kan de druk langer op dezelfde plaats voelbaar blijven.
Ook krampen, obstipatie en een verhoogde gevoeligheid van de darmen kunnen het gevoel geven dat lucht niet goed weg kan.
Kan winderigheid door lactose-intolerantie komen?
Bij lactose-intolerantie wordt lactose niet volledig in de dunne darm afgebroken. Darmbacteriën breken de overgebleven lactose vervolgens af, waarbij gas kan ontstaan.
Daarbij kunnen ook een opgeblazen gevoel, buikpijn, rommelen en diarree voorkomen. Ga niet op eigen initiatief alle zuivel langdurig vermijden, maar laat bij een vermoeden eerst beoordelen of lactose werkelijk de oorzaak is.
Welke kruiden worden gebruikt bij winderigheid?
Welke kruiden eventueel passen hangt af van wat er naast de gasvorming speelt.
Venkel en anijszaad worden traditioneel gebruikt bij gasvorming en een opgeblazen gevoel. Kamille wordt traditioneel gebruikt wanneer de spijsvertering gevoelig of gespannen reageert.
Pepermunt wordt traditioneel gebruikt bij krampen en gasvorming, maar kan bij sommige mensen met brandend maagzuur of reflux minder geschikt zijn.
Wanneer kan Rust in je Buik een eenvoudige keuze zijn?
Rust in je Buik is een kruidenmelange voor een rustig theemoment wanneer de buik en spijsvertering wat extra aandacht kunnen gebruiken.
Bij langdurige, ernstige of onverklaarde darmklachten is het belangrijk om eerst naar de mogelijke oorzaak te laten kijken.
Wanneer moet je winderigheid laten onderzoeken?
Bespreek de klachten met je huisarts wanneer de winderigheid veel hinder geeft, gedurende langere tijd aanhoudt of samengaat met andere nieuwe of duidelijke klachten.
Neem sneller contact op bij:
- hevige of aanhoudende buikpijn
- een plotseling sterk opgezette of harde buik
- bloed bij de ontlasting
- zwarte ontlasting
- onverklaard gewichtsverlies
- koorts of aanhoudend braken
- langdurige diarree of een duidelijke verandering van de stoelgang
Veiligheid bij kruiden
- Kruiden vervangen geen onderzoek naar de oorzaak van langdurige of ernstige darmklachten.
- Controleer bij medicatiegebruik altijd mogelijke interacties.
- Niet ieder spijsverteringskruid is geschikt bij reflux, zwangerschap of chronische aandoeningen.
- Stop met een kruid wanneer je klachten duidelijk verergeren.
Bronnen
- Verhelst J. – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten
- ESCOP – Herbal Monographs
- Voedingscentrum – Winderigheid
- Thuisarts.nl – Prikkelbare darm
- European Medicines Agency – Herbal medicines
Wil je meer lezen over een opgeblazen buik, brandend maagzuur, obstipatie, diarree en andere maag- en darmklachten? Bekijk dan de centrale pagina spijsverteringsklachten .