Spijsverteringsklachten
Diarree: wat te doen en wat kun je eten?
Bij diarree is de ontlasting dun of waterig en moet je vaker naar het toilet dan normaal. Vaak heb je ook plotselinge aandrang, buikkrampen, misselijkheid of een slap gevoel.
Op deze pagina lees je waardoor diarree kan ontstaan, wat helpt tegen diarree, wat je kunt eten en drinken en wanneer medische beoordeling belangrijk is.
Wat is diarree?
Bij diarree is de ontlasting dun of waterig en komt deze vaker dan je gewend bent. Vaak gaat dit samen met plotselinge aandrang, rommelende darmen of buikkrampen.
Acute diarree ontstaat vaak door buikgriep of doordat je iets besmet of verkeerds hebt gegeten. In veel gevallen gaat de diarree binnen enkele dagen tot ongeveer een week vanzelf over.
Het belangrijkste is dat je voldoende blijft drinken. Door waterdunne diarree, koorts en overgeven kun je namelijk veel vocht en zouten verliezen.
Let vooral op uitdroging
Bij acute diarree is voorkomen van uitdroging belangrijker dan de ontlasting zo snel mogelijk proberen te stoppen.
Neem medische hulp in wanneer je suf of verward wordt, nauwelijks plast, bijna flauwvalt, bloed bij de ontlasting hebt, voortdurend ernstige buikpijn hebt of onvoldoende vocht kunt binnenhouden.
Ouderen, jonge kinderen en mensen met bepaalde chronische aandoeningen kunnen sneller problemen krijgen door vochtverlies.
Herken jij dit?
Diarree in het kort
- Acute diarree ontstaat vaak door buikgriep en gaat meestal vanzelf weer over.
- Voldoende drinken is belangrijker dan de diarree zo snel mogelijk proberen te stoppen.
- Je hoeft geen speciaal diarree-dieet te volgen. Eet wanneer je trek hebt en begin eventueel met kleine hoeveelheden.
- Bij veel vochtverlies of een verhoogd risico op uitdroging kan ORS worden gebruikt.
- Bij ernstige, langdurige of regelmatig terugkerende diarree is onderzoek naar de oorzaak belangrijk.
Welke klachten horen bij diarree?
Diarree betekent niet alleen dat de ontlasting dunner is. Vaak verandert ook hoe vaak en hoe dringend je naar het toilet moet.
Klachten die kunnen voorkomen zijn:
- dunne, brijige of waterige ontlasting
- vaker naar het toilet moeten dan normaal
- plotselinge en moeilijk uit te stellen aandrang
- buikkrampen of aanhoudende buikpijn
- rommelende of borrelende darmen
- misselijkheid en soms overgeven
- koorts of hoofdpijn
- vermoeidheid en een slap gevoel
Hoe ernstig de situatie is, hangt niet alleen af van het aantal toiletbezoeken. Ook leeftijd, vochtinname, medicatie en bijkomende klachten zijn belangrijk.
Waardoor ontstaat diarree?
Acute diarree ontstaat meestal door een infectie met een virus, bacterie of soms een parasiet. Ook besmet eten of drinken kan diarree veroorzaken.
Andere mogelijke oorzaken zijn:
- medicijnen, waaronder antibiotica en sommige antidepressiva
- veel zoete dranken, vruchtensap of producten met zoetstoffen
- lactose-intolerantie of een andere voedselovergevoeligheid
- stress of hevige spanning
- het prikkelbare-darmsyndroom
- een ontstekingsziekte van de darm
- afwisselende verstopping en overloopdiarree
Wanneer diarree langer aanhoudt of steeds terugkomt, is het daarom belangrijk om naar de oorzaak te laten kijken en niet alleen te proberen de ontlasting af te remmen.
Acute, aanhoudende en terugkerende diarree
Acute diarree begint plotseling en duurt meestal enkele dagen. Vaak gaat het om buikgriep of iets wat je hebt gegeten.
Blijft de diarree langer dan ongeveer twee weken aanwezig, dan is er vaker een andere oorzaak dan een eenvoudige buikgriep. Denk bijvoorbeeld aan medicatie, voedselovergevoeligheid, PDS of een darmontsteking.
Ook diarree die regelmatig terugkomt verdient aandacht. Houd eventueel bij wanneer de klachten ontstaan, wat je hebt gegeten, welke medicijnen je gebruikt en welke andere klachten tegelijkertijd optreden.
Diarree: wat te doen?
Het belangrijkste bij acute diarree is het voorkomen van uitdroging. Probeer daarom verspreid over de dag extra vaak te drinken.
- drink regelmatig water, thee of bouillon
- neem bij misselijkheid steeds kleine slokjes
- drink na waterdunne ontlasting opnieuw wat extra
- rust voldoende uit
- eet alleen wanneer je trek hebt
- begin zo nodig met kleine porties
- was je handen goed na ieder toiletbezoek
- maak geen eten klaar voor anderen wanneer je mogelijk buikgriep hebt
Melk, vruchtensap, frisdrank, energiedrank en dranken met veel suiker of zoetstoffen worden tijdens diarree soms minder goed verdragen.
Heb je hartfalen, een nierziekte of een persoonlijk vochtadvies? Overleg dan hoeveel je in jouw situatie veilig mag drinken.
Wat kun je eten bij diarree?
Een speciaal dieet is meestal niet nodig. Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten, maar je hoeft eten ook niet volledig te vermijden.
Zodra je weer trek hebt, kun je gewone voeding proberen. Begin eventueel met kleine hoeveelheden en kijk wat je maag en darmen verdragen.
- eet kleine porties wanneer grote maaltijden krampen geven
- kies voeding die je op dat moment goed verdraagt
- drink verspreid over de dag in plaats van veel tegelijk
- vermijd tijdelijk voeding waarvan je merkt dat deze klachten verergert
- ga na herstel geleidelijk terug naar je normale eetpatroon
Alleen beschuit, witte rijst of banaan eten is niet nodig om de diarree te laten stoppen. Het belangrijkste blijft voldoende vocht binnenkrijgen.
Wanneer kan ORS helpen?
ORS bevat een vaste verhouding van zouten en glucose die helpt om vocht in de darm op te nemen.
ORS kan bijvoorbeeld worden gebruikt bij veel waterdunne diarree, wanneer je ook moet overgeven of wanneer voldoende drinken moeilijk lukt.
Gebruik bij voorkeur een ORS-product van apotheek of drogist en maak het precies klaar volgens de aanwijzingen op de verpakking.
Kun je diarree snel stoppen?
Bij buikgriep is het niet altijd nodig of wenselijk om de diarree direct volledig te stoppen. De klachten gaan meestal vanzelf over.
Loperamide remt de darmbeweging en kan soms tijdelijk worden gebruikt. Gebruik het niet bij koorts of bloed bij de ontlasting en gebruik het niet langer dan op de verpakking staat aangegeven.
Vraag bij twijfel advies aan huisarts of apotheker, zeker bij zwangerschap, chronische aandoeningen of gelijktijdig medicatiegebruik.
De invloed van stress en spanning
De darmen reageren sterk op signalen uit het zenuwstelsel. Stress kan de darmbeweging versnellen en aandrang, krampen en dunne ontlasting versterken.
Dat betekent niet dat diarree automatisch door stress wordt veroorzaakt. Vooral bij plotselinge diarree moet ook aan een infectie, voeding of medicatie worden gedacht.
Heb je vooral tijdens gespannen periodes last? Lees dan ook: onrustige darmen bij stress .
Diarree staat niet altijd op zichzelf
Dunne ontlasting kan samengaan met andere maag- en darmklachten. De combinatie en het verloop kunnen aanwijzingen geven over wat er meespeelt.
- buikpijn en buikkrampen
- winderigheid en gasvorming
- een opgeblazen buik
- misselijkheid en overgeven
- afwisselend diarree en obstipatie
- prikkelbare darm
Wanneer klachten vaak terugkomen, is alleen het stoppen van de diarree meestal niet voldoende. Dan is onderzoek naar het patroon en de oorzaak belangrijker.
Welke kruiden worden traditioneel gebruikt bij diarree?
Bij ernstige acute diarree, koorts, bloed bij de ontlasting of dreigende uitdroging staan kruiden niet voorop. Voldoende drinken en zo nodig medische beoordeling zijn dan belangrijker.
Bij milde, kortdurende diarree worden binnen de kruidengeneeskunde traditioneel onder andere looistofrijke kruiden gebruikt.
Braamblad
Bevat looistoffen en wordt traditioneel gebruikt bij milde, kortdurende diarree.
Lees de kruidenfiche →Agrimonie
Een looistofrijk kruid dat traditioneel wordt gebruikt bij milde diarree.
Tormentil
Een sterk looistofrijk kruid dat traditioneel wordt toegepast bij milde diarree.
Gedroogde blauwe bosbes
De gedroogde vrucht wordt traditioneel gebruikt bij milde diarree. Het gaat hierbij niet om het blad.
Kamille
Geen stoppend kruid, maar traditioneel gebruikt wanneer ook krampen en een gevoelige buik aanwezig zijn.
Lees de kruidenfiche →Bij terugkerende of bredere buikklachten
Rust in je Buik
Heb je geen acute buikgriep, maar spelen naast wisselende ontlasting ook een rommelende, opgeblazen of onrustige buik? Rust in je Buik is een kruidenmelange voor een rustig theemoment wanneer buik en spijsvertering wat extra aandacht kunnen gebruiken.
Rust in je Buik is niet bedoeld om acute diarree te stoppen en vervangt ORS, voldoende drinken of medische beoordeling niet.
Bekijk Rust in je Buik →
Losse kruiden voor de spijsvertering
Wil je liever zelf losse kruiden kiezen? Bekijk dan het assortiment kruiden voor maag en darmen in de webshop. Lees bij ieder kruid ook de kruidenfiche en controleer de gebruiks- en veiligheidsinformatie.
Bekijk kruiden in de webshop →Zelf met kruiden aan de slag
8 uitgebalanceerde kruidenrecepten bij spijsverteringsklachten
Wil je meer leren over kruiden en verschillende manieren om ze bij spijsverteringsklachten te gebruiken? In deze digitale receptenbundel vind je 8 uitgebalanceerde kruidenrecepten.
Een praktische aanvulling wanneer je zelf met losse kruiden wilt leren werken.
De receptenbundel is niet bedoeld als vervanging van behandeling van uitdroging, een acute darminfectie of medische beoordeling bij ernstige diarree.
Bekijk de 8 kruidenrecepten →Liever persoonlijk advies? Komt dunne of wisselende ontlasting regelmatig terug en zijn acute of medische oorzaken beoordeeld? Dan kan persoonlijk kruidenadvies een volgende stap zijn wanneer daarnaast bijvoorbeeld krampen, stress of andere spijsverteringsklachten spelen. Lees meer over persoonlijk kruidenadvies →
Wat helpt tegen diarree en buikpijn?
Buikkrampen komen vaak voor bij acute diarree. Drink kleine hoeveelheden tegelijk en eet kleinere porties wanneer eten direct nieuwe krampen of aandrang veroorzaakt.
Aanhoudende of hevige buikpijn past niet altijd bij een onschuldige buikgriep. Neem contact op met de huisarts wanneer de pijn voortdurend aanwezig is, ernstig wordt of samengaat met koorts, bloed of overgeven.
Kan diarree door medicijnen komen?
Verschillende medicijnen kunnen diarree veroorzaken. Voorbeelden zijn antibiotica, sommige antidepressiva, metformine en bepaalde laxeermiddelen.
Bij ernstige diarree kan ook de opname of veiligheid van andere medicatie veranderen. Stop voorgeschreven medicijnen niet zelf, maar overleg met huisarts of apotheker.
Welke kruiden worden traditioneel gebruikt bij diarree?
Kruiden zijn niet de eerste stap bij ernstige acute diarree, buikgriep met uitdrogingsgevaar, koorts of bloed bij de ontlasting.
Bij milde diarree worden traditioneel onder andere looistofrijke kruiden gebruikt, zoals braamblad, agrimonie en tormentil.
Ook gedroogde blauwe bosbesvrucht wordt traditioneel gebruikt. Kamille kan binnen een breder klachtenbeeld passen wanneer ook krampen en een gevoelige buik aanwezig zijn.
Wanneer kan Rust in je Buik passen?
Rust in je Buik is niet bedoeld als middel om acute diarree of buikgriep te stoppen.
De melange kan vooral een optie zijn wanneer geen acute infectie speelt en daarnaast een bredere onrustige of opgeblazen spijsvertering aanwezig is.
Wanneer moet je met diarree de huisarts bellen?
Bel direct de huisarts of huisartsenpost wanneer je suf of verward raakt, bijna flauwvalt of nauwelijks reageert.
Neem dezelfde dag contact op bij duidelijke tekenen van uitdroging, veelvuldig overgeven, ernstige buikpijn of bloed bij de ontlasting.
Overleg ook bij diarree die lang aanhoudt of regelmatig zonder duidelijke reden terugkomt.
Veiligheid bij kruiden en middelen tegen diarree
- Kruiden vervangen geen behandeling van uitdroging of onderzoek naar aanhoudende diarree.
- Gebruik stoppende middelen niet bij koorts of bloed bij de ontlasting zonder medisch advies.
- Looistofrijke kruiden kunnen de opname van medicijnen beïnvloeden. Gebruik ze daarom niet gelijktijdig met medicatie.
- Controleer bij zwangerschap, borstvoeding, chronische aandoeningen en medicatiegebruik altijd of een kruid geschikt is.
- Geef kinderen niet zonder deskundig advies kruiden of stoppende middelen tegen diarree.
Bronnen
- Verhelst J. – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten
- ESCOP – Herbal Monographs
- Thuisarts.nl – Ik heb diarree
- Thuisarts.nl – Uitdroging voorkomen
- European Medicines Agency – Agrimoniae herba
- European Medicines Agency – Tormentillae rhizoma
- European Medicines Agency – Myrtilli fructus siccus
Wil je meer lezen over obstipatie, winderigheid, een opgeblazen buik, brandend maagzuur en andere maag- en darmklachten? Bekijk dan de centrale pagina spijsverteringsklachten .