Welke kruiden kunnen helpen bij overprikkeling?

Bij overprikkeling wordt vaak gekeken naar kruiden die rust, ontspanning en herstel kunnen ondersteunen. Het gaat meestal niet om één sterk kruid, maar om een kruid of combinatie die past bij de manier waarop de klachten zich uiten.

Veelgebruikte kruiden bij overprikkeling zijn:

• citroenmelisse;
• passiebloem;
• lindebloesem;
• lavendel;
• haverkruid.

Bij de één staat vooral innerlijke onrust op de voorgrond. Bij een ander gaat het juist om mentale vermoeidheid, slecht herstellen of moeite met schakelen na een drukke dag.

Daarom kan een kruid dat bij de ene persoon goed past, bij iemand met een ander klachtenbeeld minder logisch zijn.

Citroenmelisse wordt traditioneel gebruikt wanneer overprikkeling samengaat met nerveuze onrust, een vol hoofd en moeite om spanning los te laten.

Het kruid past vooral wanneer iemand zich opgejaagd voelt, snel gespannen raakt of merkt dat gedachten en lichamelijke spanning elkaar versterken.

Citroenmelisse wordt vaak overdag gebruikt, omdat het een mild kruid is en doorgaans niet wordt gekozen vanwege een sterk versuffende werking.

Het kan ook passend zijn wanneer stress samengaat met een onrustige maag of gespannen gevoel in de buik.

Meer lezen: Kruidenfiche citroenmelisse

Passiebloem wordt vaak genoemd bij een zenuwstelsel dat als het ware te veel ‘aan’ blijft staan. Het kruid wordt traditioneel gebruikt wanneer gedachten blijven doorgaan en afschakelen moeilijk wordt.

Passiebloem past vooral wanneer overprikkeling samengaat met piekeren, rusteloosheid, nerveuze spanning of moeite om na een drukke dag tot ontspanning te komen.

Wanneer iemand niet alleen overprikkeld is, maar ook moeite heeft met inslapen door onrust of aanhoudende gedachten, kan passiebloem binnen een passende samenstelling eveneens logisch zijn.

Meer lezen: Kruidenfiche passiebloem

Lindebloesem wordt traditioneel gebruikt bij nerveuze spanning, rusteloosheid en moeite om tot rust te komen.

Het kruid past vooral bij een mild en gevoelig klachtenbeeld. Denk aan iemand die snel gespannen raakt, prikkels sterk ervaart en na drukte behoefte heeft aan een rustige vorm van ondersteuning.

Lindebloesem wordt vaak gecombineerd met andere milde kruiden, zoals citroenmelisse, kamille of lavendel.

Meer lezen: Kruidenfiche lindebloesem

Lavendel wordt traditioneel gebruikt bij nerveuze spanning, rusteloosheid en moeite met ontspannen.

Het kruid kan vooral passend zijn wanneer overprikkeling niet alleen in het hoofd wordt ervaren, maar ook samengaat met lichamelijke spanning of een gevoel van voortdurende alertheid.

De geur en smaak van lavendel zijn duidelijk aanwezig. Daarom wordt het kruid in theemelanges meestal in een beperkte hoeveelheid gecombineerd met zachtere kruiden.

De geschiktheid hangt ook af van de gebruikte vorm en dosering. Een milde kruidenthee is niet hetzelfde als geconcentreerde lavendelolie of etherische olie.

Meer lezen: Kruidenfiche lavendel

Niet iedere vorm van overprikkeling wordt gekenmerkt door acute onrust. Soms is er juist sprake van een zenuwstelsel dat langere tijd onder druk heeft gestaan en steeds minder goed herstelt.

Haverkruid wordt binnen de kruidengeneeskunde gezien als een mild en opbouwend kruid. Het wordt vooral gekozen wanneer langdurige spanning samengaat met vermoeidheid, kwetsbaarheid en een gevoel van leegte of uitputting.

Daarmee verschilt haverkruid van kruiden die vooral gericht zijn op acute onrust. Het past eerder bij ondersteuning van herstel op langere termijn.

Haverkruid is daarom niet automatisch de eerste keuze wanneer iemand op één drukke dag overprikkeld raakt, maar kan beter passen wanneer het herstel al langere tijd achterblijft.

Meer lezen: Kruidenfiche haverkruid

De verschillende kruiden hebben niet allemaal dezelfde plaats binnen een kruidenadvies. Vereenvoudigd kun je het volgende onderscheid maken:

• Citroenmelisse: bij een vol hoofd, nerveuze onrust en spanning die ook in de maag of buik voelbaar kan zijn.
• Passiebloem: wanneer gedachten blijven doorgaan, afschakelen moeilijk is en piekeren of rusteloosheid overheerst.
• Lindebloesem: bij een gevoelig en gespannen klachtenbeeld waarbij milde ondersteuning gewenst is.
• Lavendel: wanneer spanning ook sterk lichamelijk wordt ervaren en ontspannen moeilijk is.
• Haverkruid: wanneer langdurige belasting heeft geleid tot vermoeidheid, kwetsbaarheid en verminderd herstel.

Dit is geen vaste beslisregel. Mensen kunnen meerdere patronen tegelijk herkennen. Ook gezondheid, medicijngebruik en andere klachten spelen mee bij de uiteindelijke keuze.

Kruiden worden vaak gezocht als natuurlijk middel tegen overprikkeling. Toch is het belangrijk om overprikkeling niet als één losstaande aandoening met één standaardmiddel te zien.

Overprikkeling kan samenhangen met langdurige stress, slaaptekort, emotionele belasting, uitputting, lichamelijke klachten of een combinatie daarvan. Kruiden nemen deze oorzaken niet automatisch weg.

Ze kunnen wel ondersteunend worden gebruikt wanneer spanning, nerveuze onrust of verminderd herstel onderdeel zijn van het klachtenbeeld.

Een natuurlijk middel is bovendien niet automatisch voor iedereen geschikt. Ook kruiden kunnen bijwerkingen, contra-indicaties en wisselwerkingen met medicijnen hebben.

Overprikkeling ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit. Bij de één overheerst rusteloosheid, bij de ander mentale vermoeidheid, sneller emotioneel worden, slecht slapen of nauwelijks herstellen na drukte.

Daarom wordt binnen de kruidengeneeskunde niet alleen gekeken naar de naam van de klacht. Er wordt ook gelet op:

• de manier waarop de overprikkeling wordt ervaren;
• het moment waarop de klachten ontstaan;
• de duur en ernst van de klachten;
• de kwaliteit van slaap en herstel;
• lichamelijke en emotionele spanning;
• andere gezondheidsklachten;
• medicijngebruik.

Een standaard kruidenmix kan een eerste stap zijn bij een herkenbaar en mild klachtenbeeld. Bij complexere of langer bestaande klachten is persoonlijke afstemming meestal logischer.

Wanneer overprikkeling blijft terugkomen, meer invloed krijgt op slaap, concentratie of dagelijks functioneren, is het verstandig om breder te kijken dan alleen naar één kruid.

Dat geldt bijvoorbeeld bij:

• overprikkeling die langere tijd aanhoudt;
• moeite met slapen of herstellen;
• ernstige of toenemende vermoeidheid;
• veel spanning in lichaam en hoofd;
• snel emotioneel of uitgeput raken;
• angst, somberheid of paniekklachten;
• vastlopen in werk, gezin of dagelijkse activiteiten;
• plotseling ontstane of onverklaarbare klachten.

In zulke situaties staat overprikkeling mogelijk niet op zichzelf. Bespreek aanhoudende, ernstige of plotseling ontstane klachten met je huisarts of een andere passende zorgverlener.

Wil je eerst meer lezen over wat overprikkeling precies is, welke oorzaken kunnen meespelen en wat je zelf kunt doen? Bekijk dan de algemene pagina: Overprikkeling .

Bekijk ook de hoofdpagina: Stress & spanning .

Welke kruiden bij overprikkeling logisch zijn, hangt af van de manier waarop de klachten zich uiten. Citroenmelisse, passiebloem, lindebloesem en lavendel worden vooral gekozen bij verschillende vormen van onrust en spanning.

Haverkruid past juist eerder wanneer langdurige belasting heeft geleid tot vermoeidheid en verminderd herstel.

Daarom is het meestal zinvoller om niet alleen te vragen welk kruid helpt tegen overprikkeling, maar ook te kijken naar het geheel van prikkelgevoeligheid, spanning, belasting en herstel.

• Gebruik kruiden niet automatisch tijdens zwangerschap of borstvoeding zonder deskundig advies.
• Controleer bij medicijngebruik altijd of er mogelijke wisselwerkingen zijn.
• Wees extra voorzichtig met kruiden die ontspannend of slaapbevorderend kunnen werken wanneer je ook kalmerende medicijnen gebruikt.
• Laat aanhoudende, plotseling ontstane of verergerende klachten beoordelen.
• Bij ernstige uitputting, somberheid, paniek of vastlopen in het dagelijks functioneren is aanvullende beoordeling belangrijk.
• Kruiden zijn ondersteunend en vervangen geen medische of psychologische zorg.