Tijdens de overgang veranderen de hormonen sterk. Vooral schommelingen in oestrogeen kunnen invloed hebben op het zenuwstelsel, de temperatuurregeling en hoe gevoelig je lichaam reageert op prikkels.

Daardoor kun je je hartslag duidelijker voelen. Soms gaat je hart echt sneller kloppen, soms voelt het vooral alsof je hart bonst, overslaat of onrustiger is dan normaal.

Veel vrouwen merken hartkloppingen vooral rond opvliegers, nachtelijk zweten, slecht slapen, spanning of periodes van overbelasting. Vaak is het dus niet één oorzaak, maar een combinatie van hormonen, stress en lichamelijke belasting.

Meer lezen over hormonale veranderingen? Bekijk ook de pagina Overgangsklachten.

Hartkloppingen kunnen heel verschillend aanvoelen. Veel vrouwen beschrijven het als:

• een bonzend gevoel in de borst
• een hartslag die ineens sneller lijkt te gaan
• fladderen, trillen of onrust in de borst
• het gevoel dat het hart een slag overslaat
• een gejaagd gevoel zonder duidelijke reden
• wakker schrikken met hartkloppingen
• je hartslag duidelijk voelen in bed of in rust

Juist omdat je het zo duidelijk voelt, kan het angst oproepen. Die schrik kan de hartkloppingen daarna weer versterken.

Ja, hartkloppingen kunnen samengaan met opvliegers. Bij een opvlieger reageert het lichaam plotseling met warmte, zweten, onrust en soms een snellere of duidelijk voelbare hartslag.

Sommige vrouwen merken eerst een gejaagd gevoel of hartkloppingen en krijgen daarna pas warmte. Anderen ervaren het juist andersom: eerst de opvlieger, daarna een bonzend hart.

Heb je vooral ’s nachts klachten? Lees dan ook verder over nachtelijk zweten in de overgang.

Hartkloppingen passen vaker bij de overgang als ze begonnen zijn in een periode waarin ook andere overgangsklachten spelen, zoals:

• opvliegers of nachtzweten
• slechter slapen
• meer onrust of spanning
• wisselende menstruaties of het uitblijven daarvan
• een gejaagd gevoel zonder duidelijke reden
• gevoeliger reageren op cafeïne, alcohol of stress

Toch blijft het belangrijk om niet alles automatisch op hormonen te schuiven. Zeker bij nieuwe of heftige klachten is medische beoordeling verstandig.

In de overgang reageren sommige vrouwen gevoeliger op prikkels die eerder weinig deden. Hartkloppingen kunnen dan sterker worden door:

• koffie, energiedrank of andere cafeïne
• alcohol
• stress en piekeren
• slecht slapen of nachtelijk wakker liggen
• opvliegers of nachtzweten
• te weinig eten of onregelmatig eten
• een periode van uitputting of overbelasting
• sommige medicatie of supplementen

Het kan helpen om een tijdje bij te houden wanneer de klachten optreden, wat eraan voorafging en of er een patroon zichtbaar wordt.

• beperk cafeïne en kijk of dat verschil maakt
• let op alcohol, vooral in de avond
• eet regelmatig en sla maaltijden niet over
• probeer een vast slaapritme aan te houden
• bouw rustmomenten in op drukke dagen
• beweeg regelmatig, maar forceer niet
• houd bij wanneer de klachten optreden
• kijk of opvliegers, stress of slechte nachten meespelen

Alleen al herkennen dat hartkloppingen bij de overgang kunnen voorkomen, geeft soms wat rust. Maar blijf alert als de klachten veranderen, heftiger worden of niet goed voelen.

Bij hartkloppingen in de overgang kijk ik niet alleen naar het hartgevoel zelf. Ik kijk vooral naar wat eronder meespeelt: onrust, spanning, slecht slapen, opvliegers, nachtzweten of hormonale schommelingen.

Kruiden die in zo’n beeld vaak worden overwogen zijn bijvoorbeeld:

• citroenmelisse, bij innerlijke onrust en spanning
• lindebloesem, bij gespannenheid en moeite met ontspannen
• passiebloem, bij onrust en slechter slapen
• salie, bij opvliegers en nachtelijk zweten
• rode klaver, bij overgangsklachten in bredere zin
• meidoorn, traditioneel gebruikt als hartkruid, maar niet zomaar combineren met hartmedicatie

Let op: kruiden zijn hier ondersteunend bedoeld. Ze vervangen geen medische beoordeling. Bij hartkloppingen, hartmedicatie, hoge bloeddruk of schildklierproblemen is persoonlijk advies verstandiger dan zelf combineren.

Neem hartkloppingen serieus en laat ze beoordelen als:

• de klachten nieuw zijn en je ze niet eerder kende
• ze vaak terugkomen of steeds heftiger worden
• je ook pijn, druk of beklemming op de borst hebt
• je benauwd wordt
• je duizelig wordt of bijna flauwvalt
• je echt flauwvalt
• je klachten krijgt bij inspanning
• je al hartklachten, hoge bloeddruk of schildklierproblemen hebt
• je medicatie gebruikt die invloed kan hebben op hartslag of hartritme

Bij acute klachten zoals pijn op de borst, ernstige benauwdheid of flauwvallen moet je niet afwachten, maar direct medische hulp inschakelen.

Zijn hartkloppingen normaal in de overgang?

Hartkloppingen kunnen voorkomen tijdens de overgang, vooral samen met opvliegers, spanning, slecht slapen of hormonale schommelingen. Toch moet je nieuwe, heftige of terugkerende klachten altijd serieus nemen.

Waarom krijg ik hartkloppingen tijdens de overgang?

Vaak spelen schommelende hormonen, een gevoeliger zenuwstelsel, opvliegers, stress of slaaptekort mee. Ook cafeïne, alcohol en overbelasting kunnen het versterken.

Kun je ’s nachts wakker worden met hartkloppingen door de overgang?

Ja, dat kan. Nachtelijk zweten, opvliegers, onrust en slecht slapen kunnen ervoor zorgen dat je wakker schrikt met een bonzend of snel kloppend hart.

Kunnen opvliegers hartkloppingen geven?

Opvliegers kunnen samengaan met een snellere hartslag, zweten, warmte en een gejaagd gevoel. Sommige vrouwen merken hartkloppingen vlak voor, tijdens of na een opvlieger.

Wat helpt bij hartkloppingen in de overgang?

Het helpt vaak om cafeïne en alcohol te beperken, regelmatig te eten, rustmomenten in te bouwen, slaap te ondersteunen en te kijken of opvliegers of stress de klachten uitlokken.

Welke kruiden passen bij hartkloppingen in de overgang?

Dat hangt af van het totaalbeeld. Bij onrust, spanning of slecht slapen worden vaak kruiden zoals citroenmelisse, lindebloesem of passiebloem overwogen. Bij opvliegers en nachtzweten kan salie of rode klaver passender zijn. Bij hartklachten of medicatiegebruik is persoonlijk advies belangrijk.

Wanneer zijn hartkloppingen gevaarlijk?

Hartkloppingen moeten direct beoordeeld worden bij pijn op de borst, benauwdheid, flauwvallen, ernstige duizeligheid, klachten bij inspanning of een nieuw onregelmatig hartritme.

Hartkloppingen zijn in de overgang vaak onschuldig, maar niet altijd. Daarom is het belangrijk om deze klacht niet zomaar zelf weg te verklaren als puur hormonaal.

• Kruiden zijn ondersteunend en geen vervanging voor medische zorg.
• Bij pijn op de borst, benauwdheid, ernstige duizeligheid of flauwvallen: direct medische hulp inschakelen.
• Wees extra voorzichtig bij bestaande hartaandoeningen, hoge bloeddruk, schildklierproblemen of medicatiegebruik.
• Gebruik meidoorn niet zomaar bij hartmedicatie of bestaande hartklachten zonder deskundig advies.
• Bij zwangerschap of borstvoeding: eerst afstemmen.

• NHS – Menopause symptoms
• NHS – Heart palpitations
• Mayo Clinic – Heart palpitations
• Verhelst J. – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten
• European Medicines Agency (EMA) – Herbal monographs