Hoest en luchtwegen
Kriebelhoest: oorzaken en wat helpt?
Bij kriebelhoest voel je steeds opnieuw een prikkel of kriebel in je keel of luchtpijp. Daardoor moet je blijven hoesten, terwijl er vaak weinig of geen slijm loskomt.
Kriebelhoest kan ontstaan tijdens of na een verkoudheid, maar ook droge lucht, koude lucht, praten en andere prikkels kunnen de hoestreflex blijven uitlokken.
Wat helpt tegen kriebelhoest?
Probeer vooral te voorkomen dat keel en luchtwegen steeds opnieuw worden geprikkeld. Regelmatig drinken, voldoende ventileren, rook vermijden en minder vaak kuchen of de keel schrapen kunnen helpen om de irritatie niet verder te versterken.
Wanneer de keel droog of gevoelig aanvoelt, worden binnen de kruidengeneeskunde traditioneel ook slijmstofrijke en verzachtende kruiden gebruikt.
Wanneer kriebelhoest laten beoordelen?
Laat een hoest beoordelen wanneer deze langer dan enkele weken blijft bestaan, duidelijk erger wordt of steeds opnieuw terugkomt.
Neem eerder contact op met een arts bij benauwdheid, bloed ophoesten, ernstige pijn op de borst, hoge koorts of wanneer je je duidelijk ziek voelt.
Herken jij dit?
Kriebelhoest in het kort
- Kriebelhoest ontstaat door een prikkel in keel of luchtwegen.
- Er komt vaak weinig of geen slijm mee.
- De klacht kan na een verkoudheid nog enige tijd blijven bestaan.
- Droge lucht, koude lucht, rook, praten en schrapen kunnen de prikkel versterken.
- De aanpak is anders dan bij een hoest waarbij veel slijm vastzit.
Wat is kriebelhoest?
Bij kriebelhoest staat vooral de voortdurende hoestprikkel centraal. Je voelt een kriebel, schraal gevoel of irritatie in de keel of luchtpijp waardoor je telkens opnieuw moet hoesten.
Vaak komt daarbij nauwelijks slijm los. De hoest kan in korte buien komen, maar soms blijf je gedurende de dag regelmatig kuchen.
Waar komt kriebelhoest vandaan?
De slijmvliezen van keel en luchtwegen kunnen tijdelijk gevoeliger zijn. Daardoor kan een kleine prikkel al voldoende zijn om opnieuw een hoestreflex uit te lokken.
Kriebelhoest kan onder andere ontstaan of worden versterkt door:
- een verkoudheid of luchtweginfectie;
- gevoelige luchtwegen tijdens het herstel;
- droge binnenlucht;
- koude lucht en temperatuurverschillen;
- veel praten, zingen of intensief stemgebruik;
- rook, sprays, parfum, stof of andere prikkels;
- veelvuldig kuchen of de keel schrapen.
Droge hoest of kriebelhoest: wat is het verschil?
De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze beschrijven niet helemaal hetzelfde.
Droge hoest
Bij droge hoest komt weinig of geen slijm vrij. De hoest kan droog en hard klinken, zonder dat er iets wordt opgehoest.
Kriebelhoest
Bij kriebelhoest staat vooral de voelbare kriebel of prikkel in keel of luchtpijp centraal, waardoor je steeds opnieuw moet hoesten.
In de praktijk kunnen beide klachten tegelijk voorkomen: een droge hoest kan dus ook een duidelijke kriebelhoest zijn.
Kriebelhoest: wat kun je zelf doen?
Bij milde kriebelhoest kun je proberen om keel en luchtwegen tijdelijk zo weinig mogelijk extra te belasten.
- Drink regelmatig. Dit kan prettig zijn wanneer de keel droog of schraal aanvoelt.
- Vermijd rook en sterke geuren. Deze kunnen de hoestprikkel verder versterken.
- Let op droge binnenlucht. Verwarming en airconditioning kunnen de lucht droger maken.
- Probeer minder te schrapen. Veelvuldig kuchen en de keel schrapen kunnen opnieuw irritatie geven.
- Geef je stem rust. Praat rustig wanneer veel spreken de hoest uitlokt.
- Bescherm je luchtwegen tegen koude lucht. Adem buiten waar mogelijk door de neus.
Kriebelhoest ’s nachts
Kriebelhoest kan vooral ’s avonds en ’s nachts hinderlijk zijn. Wanneer het stil wordt, valt de hoestprikkel vaak meer op en droge slaapkamerlucht kan de keel extra gevoelig laten aanvoelen.
Ventileer de slaapkamer goed en voorkom dat deze erg warm of droog wordt. Blijft nachtelijke hoest langdurig aanwezig, laat dan beoordelen waardoor de klacht blijft bestaan.
Kriebelhoest met slijm
Hoewel kriebelhoest vaak droog is, kan er tegelijkertijd wat slijm in keel of luchtwegen aanwezig zijn. De hoestprikkel en slijmvorming kunnen dus naast elkaar voorkomen.
Staat juist veel of vastzittend slijm op de voorgrond, voelt de borst vol aan of komt het slijm moeilijk los? Dan past de klacht waarschijnlijk beter bij vastzittende hoest .
Kort gezegd: bij kriebelhoest staat de prikkel centraal. Bij vastzittende hoest staat slijm dat moeilijk loskomt centraal.
Welke kruiden worden traditioneel gebruikt bij kriebelhoest?
Bij een droge, schrale of gevoelige keel wordt binnen de kruidengeneeskunde vooral gekeken naar kruiden die traditioneel worden gebruikt om de slijmvliezen te verzachten.
Heemstwortel
Bevat veel slijmstoffen en wordt traditioneel gebruikt bij droge en gevoelige slijmvliezen van mond en keel.
Lees de kruidenfiche →Smalle weegbree
Wordt traditioneel gebruikt bij prikkeling van keel en luchtwegen en bij droge hoest.
Lees de kruidenfiche →Kaasjeskruid
Is rijk aan slijmstoffen en wordt traditioneel gebruikt wanneer keel en slijmvliezen droog of gevoelig aanvoelen.
Lees de kruidenfiche →IJslands mos
Bevat slijmstoffen en wordt traditioneel gebruikt bij een droge, schrale of kriebelende keel.
Lees de kruidenfiche →Kan kriebelhoest na een verkoudheid blijven hangen?
Ja. Nadat de verkoudheid grotendeels voorbij is, kunnen keel en luchtwegen nog enige tijd gevoelig blijven. Droge lucht, koude lucht, praten of inspanning kunnen dan opnieuw een hoestprikkel geven.
Lees ook meer over prikkelhoest na verkoudheid .
Kun je kriebelhoest meteen stoppen?
Er bestaat niet één maatregel die iedere kriebelhoest direct stopt. Het helpt vooral om te kijken welke prikkel de keel of luchtwegen gevoelig houdt en die zo veel mogelijk te verminderen.
Regelmatig drinken, rook vermijden, droge lucht beperken en minder schrapen kunnen bij milde klachten zinvol zijn.
Welke kruiden passen bij een droge kriebelhoest?
Bij een droge en gevoelige keel worden traditioneel vooral slijmstofrijke kruiden gebruikt, zoals heemstwortel, kaasjeskruid en IJslands mos.
Smalle weegbree wordt eveneens traditioneel gebruikt bij prikkeling van keel en luchtwegen.
Welke keuze geschikt is, hangt af van het totale klachtenbeeld en eventueel medicijngebruik.
Wanneer moet je met kriebelhoest naar de huisarts?
Laat een langdurige, terugkerende of duidelijk veranderende hoest beoordelen.
Neem eerder contact op bij bijvoorbeeld:
- benauwdheid of moeilijk ademhalen;
- bloed ophoesten;
- hevige of onverklaarde pijn op de borst;
- hoge koorts of duidelijk ziek zijn;
- een hoest die langer dan enkele weken blijft bestaan.
Veiligheid bij kruiden voor kriebelhoest
- Kruiden vervangen geen onderzoek naar een langdurige of onverklaarde hoest.
- Niet ieder kruid is geschikt tijdens zwangerschap of borstvoeding.
- Kruiden kunnen wisselwerken met medicijnen.
- Slijmstofrijke kruiden kunnen de opname van geneesmiddelen beïnvloeden.
- Controleer altijd de veiligheidsinformatie van het specifieke kruid.
Bronnen
- Verhelst – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten
- ESCOP – Herbal Monographs
- European Medicines Agency – Herbal medicinal products
- Thuisarts.nl – Hoesten
← Terug naar het overzicht: Luchtwegklachten
Verder lezen over hoest en gevoelige luchtwegen
Lees verder over klachten die met kriebelhoest kunnen samenhangen of erop kunnen lijken.