Keel, hoest & eetlust
IJslands mos: verzachtend bij kriebelhoest en een droge keel
Cetraria islandica
IJslands mos is een korstmos dat traditioneel wordt gebruikt om een droge, geïrriteerde keel en kriebelhoest te verzachten. De bittere smaak kan daarnaast tijdelijk de eetlust prikkelen.
Waar is IJslands mos goed voor?
IJslands mos wordt traditioneel gebruikt om een droge of geïrriteerde mond en keel te verzachten, ook bij een bijbehorende kriebelhoest. Door zijn bitterheid wordt het bij volwassenen ook gebruikt bij tijdelijk weinig eetlust.
IJslands mos is ondanks zijn naam geen mos, maar een korstmos: een samenwerking tussen een schimmel en een alg. Het groeit langzaam in koele, schone gebieden.
Het bevat slijmstoffen die met water een zachte, wat stroperige drank vormen. Die drank legt als het ware een verzachtend laagje op de slijmvliezen van mond en keel.
De smaak is duidelijk bitter. Voor een zachte keeldrank kan honing worden toegevoegd zodra de drank iets is afgekoeld.
Wat is de werking van IJslands mos?
De slijmstoffen nemen water op en maken de bereiding zacht en licht stroperig. Dat past bij een droge, schraperige keel en een prikkelhoest.
De bittere stoffen prikkelen de smaak. Daardoor wordt IJslands mos traditioneel ook gebruikt wanneer een volwassene tijdelijk minder trek heeft.
IJslands mos combineren met andere kruiden
Bij een droge keel combineert IJslands mos goed met heemstwortel, heemstblad of kaasjeskruid. Deze kruiden hebben eveneens een verzachtend karakter.
Bij een kriebelhoest kan tijm worden toegevoegd wanneer naast droogte ook vastzittend slijm speelt.
Voor welke klachten wordt IJslands mos gebruikt?
- een droge of geïrriteerde mond en keel;
- kriebelhoest die met keelirritatie samenhangt;
- tijdelijk verminderde eetlust bij volwassenen.
Eigenschappen van IJslands mos
Verzachtend
Slijmstoffen vormen met water een zachte drank voor mond en keel.
Voor kriebelhoest
Past vooral wanneer droogte en irritatie de hoestprikkel uitlokken.
Bitter
De bittere smaak kan de eetlust tijdelijk prikkelen.
Hoe gebruik je IJslands mos?
Gebruik voor één kop 1 tot 2 theelepels fijngesneden IJslands mos op ongeveer 200 ml water. Breng kort aan de kook, laat 10 minuten zacht trekken en zeef.
Drink de bereiding warm of lauwwarm. Gebruik je een verpakt kruidenproduct, volg dan de hoeveelheid op de verpakking.
Wat gebruik je van IJslands mos?
Het hele gedroogde korstmoslichaam wordt gebruikt. Dit wordt ook de thallus genoemd. Er zijn geen gewone wortels, stengels of bladeren.
Een stukje geschiedenis
In IJsland en andere noordelijke gebieden was IJslands mos vroeger niet alleen een huismiddel, maar ook noodvoedsel. Na weken en koken werd het verwerkt in pap, brood en melkbereidingen.
De bittere en slijmerige eigenschappen maakten het daarnaast geliefd in traditionele dranken voor keel en borst.
Herkenning, standplaats, teelt en oogst
Herkenning: een los vertakt korstmos met platte, gekrulde slippen. De bovenkant is groenbruin tot olijfkleurig en de onderkant lichter, vaak met kleine witte vlekjes.
Standplaats: koele heiden, open naaldbossen, berggebieden en toendra’s met schone lucht.
Kruidentuin: IJslands mos is geen gewoon tuinkruid. Het groeit zeer langzaam en laat zich niet eenvoudig kweken.
Oogst: commerciële oogst vindt plaats in gebieden waar het korstmos ruim voorkomt en verantwoord kan worden verzameld.
Wildpluk: niet zelf plukken in Nederland. Korstmossen groeien langzaam en kunnen beschermd of kwetsbaar zijn. Kies materiaal van een betrouwbare leverancier.
Veiligheid en aandachtspunten
- Gebruik bij kinderen alleen een product dat voor hun leeftijd bedoeld is.
- Gebruik tegen tijdelijk weinig eetlust alleen bij volwassenen.
- Niet gebruiken tijdens zwangerschap en borstvoeding zonder overleg.
- Neem medicijnen voor de zekerheid met één tot twee uur tussenruimte in; slijmstoffen kunnen de opname mogelijk vertragen.
- Laat hoest met benauwdheid, hoge koorts, bloed of veel geelgroen slijm beoordelen.
- Raadpleeg een arts wanneer keel- of hoestklachten langer dan een week aanhouden of erger worden.
Veelgestelde vragen over IJslands mos
Is IJslands mos echt een mos?
Nee, het is een korstmos.
Hoe smaakt IJslands mos?
Duidelijk bitter en na koken wat slijmerig.
Is het geschikt bij een droge hoest?
Het wordt traditioneel juist gebruikt bij een prikkelende hoest die samengaat met een droge, geïrriteerde keel.
Bronnen
- European Medicines Agency – Europese kruidenmonografie over IJslands mos
- Verhelst – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten