Keel, luchtwegen & maag
Heemstwortel: verzachtend bij een droge keel en kriebelhoest
Althaea officinalis
Heemstwortel is rijk aan slijmstoffen. Het kruid past vooral bij een droge, kriebelende keel, droge hoest en gevoelige slijmvliezen. Een koud aftreksel haalt de verzachtende slijmstoffen goed uit de wortel.
Waar is heemstwortel goed voor?
Heemstwortel wordt traditioneel gebruikt bij een droge, geïrriteerde keel en droge kriebelhoest. De slijmstoffen vormen met water een zacht laagje dat gevoelige slijmvliezen kan verzachten. Ook bij een gevoelige maag wordt de wortel gebruikt.
Heemstwortel is de gedroogde wortel van de heemstplant. Zodra de stukjes wortel in water staan, wordt het water wat voller en gladder.
Dat zachte karakter komt door de slijmstoffen. Heemstwortel is daarom geen slijmoplossend kruid: het past juist wanneer droogte en irritatie op de voorgrond staan.
De smaak is mild, licht zoetig en wat aards.
Wat is de werking van heemstwortel?
De slijmstoffen nemen water op en vormen een zachte vloeistof. Die kan geïrriteerde slijmvliezen in mond en keel tijdelijk bedekken en verzachten.
Heemstwortel past vooral bij droge prikkeling. Bij veel vastzittend slijm zijn andere kruiden meestal logischer.
Heemstwortel combineren met andere kruiden
Bij een droge keel combineert heemstwortel goed met heemstblad, kaasjeskruid of weegbree. Bij een gevoelige maag kan kamille een zachte aanvulling zijn.
Kies vooral kruiden die bij hetzelfde klachtenbeeld passen; bij droge irritatie zijn sterke, scherpe kruiden niet altijd prettig.
Voor welke klachten wordt heemstwortel gebruikt?
- een droge of schrale keel;
- droge kriebelhoest;
- lichte irritatie van mond en keel;
- een gevoelige maag.
Eigenschappen van heemstwortel
Verzachtend
De slijmstoffen vormen een zacht laagje over gevoelige slijmvliezen.
Voor droge prikkeling
Past vooral bij droogte en kriebel, niet bij veel vastzittend slijm.
Mild
De smaak is zacht, licht zoetig en aards.
Hoe gebruik je heemstwortel?
Gebruik voor één kop ongeveer 1 volle eetlepel fijngesneden gedroogde heemstwortel op 250 ml koud water. Laat 30 minuten staan, roer enkele keren en zeef zorgvuldig.
Drink het koude aftreksel op kamertemperatuur of warm het na het zeven voorzichtig op. Maak de bereiding steeds vers.
Wat gebruik je van de heemstplant?
Voor deze bereiding wordt de gedroogde wortel gebruikt. Heemstblad komt van dezelfde plant, maar is lichter en bevat doorgaans minder slijmstoffen.
Een stukje geschiedenis
Heemst werd al in de oudheid als verzachtende plant beschreven. De botanische naam Althaea verwijst naar verzorgen of genezen.
De oorspronkelijke marshmallow werd gemaakt met slijm uit heemstwortel, suiker en eiwit. In het moderne snoepgoed zit meestal geen heemst meer.
Herkenning, standplaats, teelt en oogst
Herkenning: een hoge vaste plant met grijsgroene, fluweelachtig behaarde bladeren en lichtroze bloemen met vijf kroonbladen.
Standplaats: zonnige, vochtige en soms wat zilte grond langs sloten en dijken. Wilde heemst is in Nederland vrij zeldzaam.
Kruidentuin: geef de plant zon, ruimte en voedzame grond die niet snel uitdroogt.
Oogst: wortels worden meestal in het najaar van oudere tuinplanten geoogst, schoongemaakt, in stukjes gesneden en zorgvuldig gedroogd.
Wildpluk: laat wilde heemst staan en gebruik geteelde of betrouwbaar gekochte wortel.
Veiligheid en aandachtspunten
- Slijmstoffen kunnen de opname van medicijnen vertragen. Houd ongeveer twee uur afstand.
- Niet gebruiken bij een bekende allergie voor planten uit de kaasjeskruidfamilie.
- Bij benauwdheid, hoge koorts, bloed ophoesten of aanhoudende hoest is medische beoordeling nodig.
- Tijdens zwangerschap, borstvoeding en bij jonge kinderen eerst overleggen over gericht medicinaal gebruik.
Veelgestelde vragen over heemstwortel
Is heemstwortel hetzelfde als heemstblad?
Nee. Ze komen van dezelfde plant, maar de wortel bevat doorgaans meer slijmstoffen.
Waarom koud water?
Daarmee ontstaat een slijmstofrijk, zacht aftreksel zonder de wortel hard te koken.
Is heemstwortel slijmoplossend?
Nee, het past vooral bij droge irritatie.
Bronnen
- EMA – Europese kruidenmonografie over heemstwortel
- Verhelst – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten