Kleefkruid is binnen de traditionele kruidengeneeskunde vooral bekend als een kruid voor de lymfe.

De lymfe helpt onder andere om vocht uit de weefsels af te voeren en speelt een rol bij de afweer.

Kleefkruid werd van oudsher gebruikt wanneer klieren tijdelijk wat opgezet waren of wanneer er een gevoel van zwelling was.

Voor een directe werking van kleefkruid op het lymfesysteem is echter nog weinig goed onderzoek bij mensen.

Blijft een lymfeklier opgezet, wordt hij groter, voelt hij hard aan of heb je daarnaast koorts of andere klachten, laat dit dan beoordelen.

Kleefkruid wordt traditioneel ook gebruikt om de urinewegen en urineproductie te ondersteunen.

Het kruid wordt daarbij meestal als een mild ondersteunend kruid gezien en niet als behandeling van een blaas- of nierinfectie.

Bij branderigheid of pijn bij het plassen, koorts, bloed in de urine of pijn in de zij of rug is medische beoordeling nodig.

Kleefkruid kent ook een lange geschiedenis van uitwendig gebruik bij de huid.

Verse plantdelen en waterige bereidingen werden traditioneel gebruikt bij kleine huidproblemen en oppervlakkige wondjes.

Modern laboratoriumonderzoek naar kleefkruid laat interessante effecten zien die bij dit oude gebruik passen. Dat onderzoek is echter nog geen bewijs dat kleefkruid huidproblemen bij mensen kan behandelen.

Gebruik kruiden niet als enige behandeling bij diepe, ontstoken of slecht genezende wonden.

Kleefkruid wordt zowel vers als gedroogd gebruikt.

In het voorjaar wordt vooral het jonge, sappige kruid traditioneel gewaardeerd. Het kan dan vers worden verwerkt.

Gedroogd kleefkruid is makkelijker te bewaren en kan later in het jaar voor thee worden gebruikt.

Een tinctuur of ander extract bevat weer een andere verhouding aan stoffen dan een thee. Deze bereidingen zijn daarom niet precies hetzelfde.

Voor kruidengebruik worden de bovengrondse delen van kleefkruid gebruikt.

Dat zijn de jonge stengels, bladeren en later ook de bloeiende delen.

Kleefkruid wordt meestal geoogst wanneer de plant jong, fris en groen is.

Het kan vers worden verwerkt of voorzichtig worden gedroogd voor later gebruik.

Kleefkruid bevat verschillende plantenstoffen, waaronder flavonoïden, fenolzuren en iridoïden.

Dit zijn groepen natuurlijke stoffen die in veel planten voorkomen.

In laboratoriumonderzoek zijn verschillende effecten van extracten van kleefkruid onderzocht. Daaruit kun je echter nog niet afleiden hoe sterk een gewone kop kleefkruidthee bij mensen werkt.

Herkenning: kleefkruid heeft lange, slappe stengels die over en tussen andere planten groeien.

De smalle bladeren staan in kransen rond de stengel.

Op stengels, bladeren en vruchten zitten kleine haakjes. Daardoor blijft de plant gemakkelijk aan kleding en dierenharen hangen.

De bloemen zijn heel klein en wit tot groenachtig wit.

Standplaats: kleefkruid groeit heel algemeen langs heggen, bosranden, in tuinen en op voedselrijke grond.

Oogst: het jonge bovengrondse kruid wordt vooral in het voorjaar geoogst, voordat de plant vol harde, kleverige vruchten zit.

Wildpluk: oogst alleen op schone plekken, niet langs drukke wegen of op plaatsen waar bestrijdingsmiddelen worden gebruikt.

Kleefkruid (Galium aparine) wordt niet als een giftige plant beschouwd wanneer het goed wordt herkend en normaal wordt gebruikt.

Dat betekent niet dat er veel onderzoek naar langdurig medicinaal gebruik is gedaan. Goede gegevens over grote hoeveelheden en langdurig gebruik ontbreken.

Gebruik daarom geen grote hoeveelheden zonder duidelijke reden en zorg bij zelf plukken altijd dat je de plant zeker herkent.

• Gebruik alleen goed herkend Galium aparine.
• Over medicinaal gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding is te weinig bekend.
• Ook voor langdurig dagelijks gebruik zijn weinig goede veiligheidsgegevens beschikbaar.
• Wees voorzichtig bij ernstige nierproblemen of wanneer een arts heeft gezegd dat je de vochtinname moet beperken.
• Gebruik kleefkruid niet om aanhoudend opgezette lymfeklieren zelf te behandelen.

Gebruik je medicijnen en wil je kleefkruid langere tijd of in grotere hoeveelheden gebruiken, bespreek dit dan met arts of apotheker. Over wisselwerkingen met medicijnen is weinig goed onderzoek beschikbaar.

Wat is kleefkruid?
Kleefkruid (Galium aparine) is een algemeen voorjaarskruid met kleine haakjes waardoor de plant aan kleding en dieren blijft kleven.

Waar is kleefkruid goed voor?
Kleefkruid wordt traditioneel vooral gebruikt voor de lymfe en urinewegen. Goed onderzoek bij mensen naar deze toepassingen is nog beperkt.

Wat is de geneeskracht van kleefkruid?
De traditionele kruidengeneeskunde gebruikt kleefkruid vooral als zacht kruid voor lymfe en urinewegen. Deze toepassingen zijn nog niet goed onderzocht in klinische studies.

Waar is kleefkruidthee goed voor?
Kleefkruidthee wordt traditioneel gebruikt om de afvoer via lymfe en urinewegen te ondersteunen. Dit gebruik steunt vooral op de kruidenpraktijk en niet op sterk modern onderzoek.

Kun je kleefkruid als thee drinken?
Ja. Gedroogde bovengrondse delen kunnen als kruidenthee worden gebruikt.

Is kleefkruid goed voor opgezette klieren?
Kleefkruid werd daar traditioneel voor gebruikt. Een klier die langere tijd opgezet blijft of groter wordt moet echter worden beoordeeld.

Is kleefkruid vochtafdrijvend?
Kleefkruid wordt traditioneel als mild kruid voor de urinewegen gebruikt. Goed onderzoek naar de sterkte van dit effect bij mensen ontbreekt.

Is kleefkruid giftig?
Kleefkruid wordt niet als giftig beschouwd bij normaal gebruik. Over langdurig medicinaal gebruik is wel weinig goed onderzoek beschikbaar.

Wanneer groeit kleefkruid?
Kleefkruid is vooral vanaf het voorjaar goed zichtbaar en groeit snel door tussen andere planten.

• Verhelst – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten
• British Herbal Pharmacopoeia – Galium aparine
• Ilina T. et al. – onderzoek naar plantenstoffen en eigenschappen van Galium aparine
• Beirami A.D. et al. – onderzoek naar traditioneel uitwendig gebruik van Galium aparine, 2024