Kneuzingen, verstuikingen & uitwendig gebruik
Smeerwortel – werking, zalf en veilig gebruik
Symphytum officinale
Smeerwortelwortel wordt uitwendig gebruikt bij lichte verstuikingen en kneuzingen. Door pyrrolizidine-alkaloïden is veilig gebruik streng afgebakend: niet inwendig en alleen kortdurend op intacte huid.
Smeerwortel is een inheemse plant die van oudsher bekendstaat als kruid voor gekneusde en pijnlijke lichaamsdelen.
Voor de moderne medicinale toepassing gaat het vooral om smeerwortelwortel voor uitwendig gebruik.
De officiële Europese monografie is smal: een specifiek ethanolisch wortelpreparaat voor de verlichting van klachten bij lichte verstuikingen en kneuzingen.
Wat is de werking van smeerwortel?
Smeerwortel wordt plaatselijk gebruikt bij een kneuzing of lichte verstuiking.
De wortel bevat onder andere allantoïne en slijmstoffen, maar ook pyrrolizidine-alkaloïden (PA’s). Die PA’s zijn bepalend voor de veiligheidsgrenzen.
Smeerwortel hoort daarom niet als kruidenthee te worden gedronken. Gebruik het alleen uitwendig en niet op diepe of open wonden.
Waar is smeerwortel goed voor?
De best afgebakende moderne toepassing is uitwendig bij:
- lichte verstuikingen;
- kneuzingen en blauwe plekken.
Brede claims voor botbreuken, peesscheuren of open wonden horen niet bij eenvoudige zelfzorg.
Smeerwortelzalf en -crème
Gebruik smeerwortel uitwendig als crème, zalf of gel die hiervoor bedoeld is.
De Europese grens van maximaal 10 dagen geldt voor het specifieke gemonografeerde ethanolische wortelpreparaat; niet ieder zelfgemaakt product heeft automatisch dezelfde samenstelling.
Bij een zelfgemaakt product is het gehalte aan PA’s onbekend. Voor regelmatig gebruik heeft een gecontroleerd product met begrensde PA-gehalten daarom de voorkeur.
Smeerwortel bij kneuzingen en verstuikingen
Dit is de toepassing die het duidelijkst in de Europese monografie is vastgelegd.
Bij een mogelijke breuk, ernstige zwelling, functieverlies of niet kunnen belasten is medische beoordeling nodig.
Waarom alleen uitwendig?
Smeerwortel bevat pyrrolizidine-alkaloïden die bij inwendige blootstelling schadelijk kunnen zijn voor de lever.
Daarom richt modern veilig gebruik zich op kortdurend uitwendig gebruik.
Mag smeerwortel op een open wond?
Gebruik smeerwortel alleen op intacte huid.
Niet aanbrengen op open, geïnfecteerde of sterk beschadigde huid.
Kun je zelf smeerwortelzalf maken?
Dat kan technisch, maar bij een zelfgemaakt product weet je niet hoeveel pyrrolizidine-alkaloïden erin zitten.
Voor incidenteel traditioneel gebruik is daarom extra terughoudendheid nodig. Voor regelmatig gebruik is een gecontroleerd product veiliger.
Wat gebruik je van de plant?
Voor de Europese medicinale toepassing wordt de wortel gebruikt.
De wortel is buiten donker en binnen lichter en bevat slijmstoffen en allantoïne, maar ook PA’s.
Herkenning, standplaats en oogst
Herkenning: forse plant met ruwe behaarde bladeren en hangende klokvormige bloemen.
Standplaats: vochtige, voedselrijke grond, slootkanten en graslanden.
Veiligheid en aandachtspunten
- Alleen uitwendig gebruiken.
- Alleen op intacte huid aanbrengen.
- Niet gebruiken bij kinderen en jongeren onder 18 jaar voor het gemonografeerde medicinale gebruik.
- Niet gebruiken tijdens zwangerschap en borstvoeding.
- Het gemonografeerde wortelpreparaat is bedoeld voor maximaal 10 dagen.
- Niet gebruiken bij een bekende allergie voor smeerwortel.
- Laat een mogelijke breuk, ernstige verstuiking of aanhoudende pijn beoordelen.
Veelgestelde vragen over smeerwortel
Waar is smeerwortel goed voor?
Uitwendig bij lichte verstuikingen en kneuzingen.
Mag je smeerwortel drinken?
Nee. Modern veilig gebruik richt zich op uitwendig gebruik.
Mag smeerwortel op een open wond?
Nee, alleen op intacte huid.
Hoe lang mag je smeerwortel gebruiken?
Voor het specifieke gemonografeerde wortelpreparaat maximaal 10 dagen.
Bronnen
- EMA – Symphyti radix
- ESCOP – kruiden en geneesmiddelinteracties
- Verhelst – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten
Verder lezen
Dit kruid bestellen?
Veel kruiden uit de kennisbank zijn ook gedroogd verkrijgbaar in de webshop. Bekijk het aanbod met losse kruiden.
Bekijk de losse kruiden →