Lipbloemigen (Lamiaceae)
De lipbloemigen vormen een grote en herkenbare kruidenfamilie met een hoog gehalte aan etherische olie. Veel bekende medicinale kruiden zoals tijm, salie, citroenmelisse en lavendel behoren tot deze familie.
Binnen de kruidengeneeskunde worden lipbloemigen vooral ingezet bij klachten waarbij luchtwegen, spijsvertering en zenuwstelsel betrokken zijn. Ze werken doorgaans aromatisch, regulerend en mild, maar hebben tegelijk een duidelijke fysiologische invloed.
Botanisch worden lipbloemigen gekenmerkt door hun vierkante stengels, tegenoverstaande bladeren en vaak sterk geurende inhoudsstoffen. De etherische oliën bevinden zich in klierhaartjes op blad en bloem en bepalen voor een groot deel de medicinale werking.
Lipbloemigen zijn rijk aan aromatische en farmacologisch actieve verbindingen.
- Etherische oliën (o.a. thymol, carvacrol, menthol, linalool, cineol)
- Flavonoïden – ontstekingsremmend en beschermend
- Fenolzuren – antimicrobieel en regulerend
- Looistoffen (mild) – slijmvliesversterkend
- Bitterstoffen (zwak) – ondersteunen de spijsvertering
Door de combinatie van etherische oliën en flavonoïden hebben lipbloemigen een breed maar herkenbaar werkingsprofiel.
Luchtwegen
- slijmoplossend
- antibacterieel en antiviraal
- verzacht prikkelbare slijmvliezen
Zenuwstelsel
- rustgevend
- licht ontspannend bij nervositas en spanning
Spijsvertering
- carminatief en krampwerend
- ondersteunt maag- en galfunctie
- beginnende verkoudheid en kriebelhoest
- lichte keel- en luchtwegirritatie
- stressgerelateerde spanning
- gevoelige of opgeblazen spijsvertering
- hyperreactieve slijmvliezen
De inzet is altijd afhankelijk van het totale klachtenpatroon en de gevoeligheid van het individu.
- Over het algemeen veilig bij normaal gebruik.
- Voorzichtig met hoge doseringen en etherische oliën.
- Bij zwangerschap, medicatie of kinderen: altijd afstemmen.
- Pepermunt kan klachten verergeren bij reflux.
Verhelst – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten
ESCOP Monographs
EMA Assessment Reports (thymol, carvacrol, menthol)