Hoest, slijm & verkoudheid
Tijm – werking, thee en gebruik bij hoest
Thymus vulgaris
Gewone tijm is een aromatisch luchtwegkruid dat vooral wordt gebruikt bij hoest met slijm tijdens een verkoudheid. Het kruid kan als thee of in andere kruidenbereidingen worden gebruikt.
Tijm is een sterk geurend kruid dat de meeste mensen uit de keuken kennen. Voor kruidengebruik worden de gedroogde bovengrondse delen van gewone tijm gebruikt.
De duidelijkste toepassing ligt bij productieve hoest: hoest waarbij slijm wordt gevormd en opgehoest, vaak tijdens een verkoudheid.
Gewone tijm is niet hetzelfde als wilde tijm (Thymus serpyllum). Beide zijn aromatische tijmsoorten, maar op deze fiche gaat het specifiek om Thymus vulgaris.
Wat is de werking van tijm?
Tijm heeft vooral een slijmoplossend en luchtwegondersteunend karakter.
Het kruid past bij een verkoudheid waarbij hoest en slijm op de voorgrond staan. De warme, aromatische thee kan prettig zijn wanneer de luchtwegen vol of geprikkeld aanvoelen.
De geur en smaak komen vooral door de etherische olie in het kruid, met stoffen zoals thymol en carvacrol.
Waar is tijm goed voor?
Tijm wordt vooral gebruikt bij:
- hoest met slijm tijdens een verkoudheid;
- vastzittend slijm in de luchtwegen;
- een volle of prikkelende luchtweg tijdens een verkoudheidsperiode.
Bij droge kriebelhoest zonder slijm kan een zachter slijmvlieskruid, zoals weegbree of heemst, beter passen.
Tijm als thee
Van gedroogd tijmkruid kan eenvoudig een kruidenthee worden gemaakt.
Gebruik voor één kop ongeveer 1 tot 2 volle theelepels gedroogde tijm op 200 ml heet water. Laat 8 tot 10 minuten afgedekt trekken en zeef het kruid daarna uit.
Overgiet het kruid met heet water en laat de thee afgedekt trekken. Afdekken helpt om vluchtige geurstoffen in de bereiding te houden.
Tijm heeft een krachtige smaak. Gebruik je een kant-en-klaar kruidenproduct, volg dan de hoeveelheid en leeftijdsgrenzen op de verpakking.
Voedingswaarde en gebruik in de keuken
Tijm bevat aromatische plantenstoffen en past goed in een gezonde, gevarieerde keuken. Toch levert de kleine hoeveelheid die je normaal gebruikt maar weinig vitaminen en mineralen. Zie tijm daarom vooral als smaakmaker, niet als vervanging voor groente.
Verse of gedroogde tijm past bij wortelgroenten, tomaat, peulvruchten, paddenstoelen en ovengerechten.
Eenvoudig recept
Geroosterde wortel met tijm en citroen
Waarom dit recept? Wortels leveren vezels en carotenoïden, waaronder bètacaroteen. Tijm maakt het gerecht aromatisch, maar de kleine keukenhoeveelheid is niet hetzelfde als tijmthee of een kruidenproduct dat bij hoest met slijm wordt gebruikt.
Voor 2 personen:
- 500 gram wortels;
- 1 theelepel gedroogde tijm of 1 eetlepel verse tijmblaadjes;
- 1 eetlepel olijfolie;
- rasp van een halve biologische citroen;
- peper en een klein beetje zout.
Bereiding: snijd de wortels in stukken, meng met de overige ingrediënten en rooster ongeveer 25 minuten op 200 °C. Schep halverwege om.
Tijm bij hoest met slijm
Tijm past vooral bij een natte of productieve hoest waarbij slijm wordt gevormd.
Het kruid wordt meestal kortdurend gebruikt tijdens een verkoudheid.
Bij benauwdheid, hoge koorts, pijn op de borst, bloed ophoesten of duidelijk geelgroen slijm samen met ziek zijn is medische beoordeling nodig.
Gewone tijm en wilde tijm: wat is het verschil?
Gewone tijm is meestal Thymus vulgaris. Dit is de soort die veel als keukenkruid en in luchtwegproducten wordt gebruikt.
Wilde tijm is Thymus serpyllum. Dat is een andere soort met een eigen kruidenfiche.
Gebruik de soortnamen daarom niet door elkaar wanneer je naar dosering, onderzoek of veiligheid kijkt.
Tijmkruid en etherische tijmolie zijn niet hetzelfde
Tijmthee wordt gemaakt van het gedroogde kruid. Etherische tijmolie is een sterk geconcentreerd product.
De dosering en veiligheid van etherische olie zijn daarom anders dan die van thee. Gebruik etherische tijmolie niet op eigen initiatief alsof het gewone tijmthee is.
Wat gebruik je van de plant?
Voor kruidenbereidingen worden de gedroogde bovengrondse delen gebruikt.
Naast Thymus vulgaris wordt in Europese kruidenpreparaten ook Thymus zygis gebruikt.
Herkenning, teelt en oogst
Gewone tijm is een laag, houtig struikje met kleine grijsgroene, sterk aromatische blaadjes en kleine roze tot paarse bloemen.
De plant houdt van zon en droge, goed doorlatende grond.
Voor kruidengebruik worden jonge, aromatische toppen en bloeiende bovengrondse delen geoogst en zorgvuldig gedroogd.
Veiligheid en aandachtspunten
- Niet gebruiken bij een bekende allergie voor tijm of andere lipbloemigen.
- De geschikte leeftijd hangt af van de bereiding; veel tijmproducten zijn bedoeld vanaf 12 jaar, sommige ook voor jongere kinderen.
- Maagklachten kunnen bij sommige mensen voorkomen.
- Laat hoest beoordelen wanneer deze langer dan ongeveer een week aanhoudt, duidelijk erger wordt of samengaat met benauwdheid of hoge koorts.
- Etherische tijmolie vraagt andere veiligheidsregels dan gedroogd tijmkruid.
Veelgestelde vragen over tijm
Waar is tijm goed voor?
Vooral bij hoest met slijm die samenhangt met een verkoudheid.
Kun je tijm als thee drinken?
Ja. Gedroogde tijm kan als aromatische kruidenthee worden gebruikt.
Is tijm geschikt bij droge kriebelhoest?
Tijm past beter wanneer slijm meespeelt. Bij droge prikkelhoest zijn verzachtende slijmvlieskruiden vaak logischer.
Is wilde tijm hetzelfde?
Nee. Wilde tijm is Thymus serpyllum en heeft een aparte fiche.
Bronnen
- EMA – Thymi herba
- EMA – Thymi aetheroleum
- Verhelst – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten
Verder lezen