PMS & menstruatiecyclus
Monnikspeper: bekend kruid bij klachten vóór de menstruatie
Vitex agnus-castus
Monnikspeper wordt vooral gebruikt bij premenstrueel syndroom, beter bekend als PMS. Het kruid werkt niet zoals een gewone kruidenthee, maar beïnvloedt processen rond hormonen en neurotransmitters. Daardoor vraagt het om wat meer aandacht bij gebruik.
Waar is monnikspeper goed voor?
Monnikspeper wordt vooral gebruikt bij PMS: terugkerende lichamelijke en emotionele klachten in de dagen vóór de menstruatie, zoals gespannen borsten, prikkelbaarheid, stemmingswisselingen en een opgeblazen gevoel.
Monnikspeper is de vrucht van een struik uit het Middellandse Zeegebied. De kleine donkere vruchten lijken een beetje op peperkorrels.
In tegenstelling tot veel andere kruiden op deze website wordt monnikspeper meestal niet als losse thee gebruikt. Veel onderzoek is gedaan met gestandaardiseerde extracten.
Het kruid heeft invloed op dopaminereceptoren en kan daardoor onder andere de afgifte van prolactine beïnvloeden. Dat is een belangrijke reden waarom monnikspeper wordt onderzocht en toegepast bij PMS.
Wat is de werking van monnikspeper?
Monnikspeper bevat onder andere diterpenen, flavonoïden en iridoïden. Sommige bestanddelen kunnen invloed uitoefenen op dopamine-D2-receptoren.
De EMA erkent het gebruik van bepaalde monnikspeperpreparaten voor de behandeling van PMS. Bij andere preparaten is de toepassing gebaseerd op langdurig traditioneel gebruik.
Het effect ontstaat meestal niet na één of twee dagen. Bij PMS wordt monnikspeper doorgaans gedurende meerdere cycli gebruikt.
Monnikspeper combineren met andere kruiden
Monnikspeper hoeft bij PMS niet automatisch met andere hormonale kruiden gecombineerd te worden.
Wanneer naast PMS bijvoorbeeld spanning of slaapproblemen spelen, kunnen daarvoor apart passende kruiden worden gekozen. Houd het mengsel overzichtelijk, zeker wanneer medicijnen worden gebruikt.
Voor welke klachten wordt monnikspeper gebruikt?
- prikkelbaarheid vóór de menstruatie;
- stemmingswisselingen bij PMS;
- gespannen of gevoelige borsten vóór de menstruatie;
- een opgeblazen gevoel en andere terugkerende PMS-klachten.
Nieuwe, ernstige of sterk veranderde menstruatieklachten horen eerst medisch beoordeeld te worden.
Eigenschappen van monnikspeper
Voor PMS
Monnikspeper is vooral onderzocht bij klachten die telkens vóór de menstruatie terugkeren.
Invloed op dopamine
Bepaalde inhoudsstoffen kunnen dopamine-D2-receptoren beïnvloeden.
Geen snelwerkend kruid
Het effect wordt doorgaans over meerdere menstruatiecycli beoordeeld.
Gestandaardiseerde extracten
Veel onderzoek is gedaan met preparaten waarin de hoeveelheid werkzame bestanddelen gecontroleerd is.
Hoe gebruik je monnikspeper?
Monnikspeper wordt meestal gebruikt als gestandaardiseerd extract of tinctuur. De juiste dosering hangt sterk af van het gebruikte preparaat.
Volg daarom bij een gestandaardiseerd product altijd de dosering van dat specifieke product.
Bij PMS wordt het effect meestal pas na enkele weken tot enkele maanden goed beoordeeld. Volgens de EMA is gebruik gedurende drie maanden gebruikelijk voordat wordt bekeken of het voldoende effect heeft.
Wat gebruik je van de monnikspeper?
Voor medicinaal gebruik worden de gedroogde, rijpe vruchten van Vitex agnus-castus gebruikt.
Ze zijn klein, rond en donkerbruin tot zwart en lijken enigszins op peperkorrels.
Een stukje geschiedenis
Monnikspeper heeft een opvallende naam. In de oudheid werd de plant verbonden met kuisheid en onthouding.
Volgens oude verhalen gebruikten monniken de peperachtige vruchten om seksuele verlangens te temperen. Vandaar namen als kuisboom en monnikspeper.
Het huidige gebruik draait vooral om PMS en heeft weinig meer te maken met deze oude reputatie.
Herkenning, standplaats, teelt en oogst
Herkenning: monnikspeper is een struik met handvormige bladeren die uit meerdere smalle deelblaadjes bestaan. In de zomer verschijnen lange aren met violetblauwe tot paarse bloemen.
Standplaats: van nature groeit de struik vooral rond het Middellandse Zeegebied en West-Azië, vaak op warme plaatsen bij water.
Kruidentuin: in Nederland kan monnikspeper op een warme, beschutte en zonnige plek worden gekweekt, maar strenge vorst kan schade geven.
Oogst: de vruchten worden geoogst wanneer ze volledig rijp zijn en vervolgens gedroogd.
Wildpluk: monnikspeper is geen gewone wilde Nederlandse plant. Voor medicinaal gebruik is betrouwbaar ingekochte grondstof veel praktischer.
Veiligheid en aandachtspunten
- Niet gebruiken tijdens zwangerschap en borstvoeding.
- Overleg eerst bij gebruik van hormonale medicijnen, waaronder anticonceptie of hormoontherapie.
- Overleg bij gebruik van dopamine-agonisten, dopamine-antagonisten of andere medicijnen die het dopaminesysteem beïnvloeden.
- Bij een hormoongevoelige aandoening eerst overleggen met arts of behandelaar.
- Niet zonder deskundig advies gebruiken bij aandoeningen van de hypofyse.
- Mogelijke bijwerkingen zijn hoofdpijn, duizeligheid, maag-darmklachten, huidreacties en veranderingen in de menstruatie.
Veelgestelde vragen over monnikspeper
Helpt monnikspeper bij PMS?
Voor bepaalde gestandaardiseerde preparaten is er redelijk bewijs voor vermindering van PMS-klachten. Het is een van de beter onderzochte kruiden op dit gebied.
Werkt monnikspeper direct?
Nee. Het effect wordt meestal pas na meerdere weken of menstruatiecycli beoordeeld.
Kan ik monnikspeper samen met de anticonceptiepil gebruiken?
Dat moet eerst worden overlegd. Monnikspeper beïnvloedt hormonale processen en is daarom geen kruid om zomaar naast hormonale medicatie te gebruiken.
Bronnen
- EMA – Europese kruidenmonografie over Vitex agnus-castus, fructus
- Verhelst – Groot Handboek der Geneeskrachtige Planten